PA-installatie huren voor een live band: wat heb je nodig?

Een DJ-set draait doorgaans op twee kanalen: links en rechts, vanaf een controller of mixer. Een liveband levert een heel ander signaalprofiel: elk instrument en elke zangstem is een aparte geluidsbron die individueel opgepikt, versterkt en gemengd moet worden. Een trio (zang, gitaar, cajon) heeft al snel vijf tot acht kanalen nodig; een volledige band met drums, bas, meerdere gitaren, toetsen en meerdere zangers kan oplopen tot twintig kanalen of meer.

Daarnaast heeft een band, in tegenstelling tot een DJ, monitoring op het podium nodig: de bandleden moeten zichzelf en elkaar horen om strak samen te spelen. Dit vraagt om een aparte monitormix naast de mix die het publiek hoort (de FOH-mix, Front of House).

Deze combinatie - meerdere kanalen, monitoring en vaak ook akoestische of elektrische instrumenten die correct moeten worden aangesloten - maakt een liveband-PA technisch complexer dan een DJ-opstelling, ook bij een vergelijkbaar gastenaantal.

De FOH-mengtafel (Front of House) mixt alle instrument- en zangkanalen tot de mix die het publiek hoort. Voor een kleine band (tot acht kanalen) volstaat een compacte digitale of analoge mengtafel met voldoende inputs voor elk instrument plus een paar kanalen reserve.

Voor grotere bands raden we een digitale mengtafel aan: die biedt per kanaal ingebouwde compressie, EQ en effecten zonder dat je losse apparatuur hoeft mee te slepen, en de instellingen kunnen als preset worden opgeslagen voor een volgend optreden op dezelfde locatie. Merken als Behringer/Midas leveren betrouwbare digitale mengtafels die veel gebruikt worden in de verhuurmarkt.

Belangrijk is dat er een ervaren FOH-technicus achter de tafel zit tijdens het optreden: een liveband-mix verandert voortdurend - een solo die even harder moet, een zanger die tijdelijk zachter zingt - en dat vraagt real-time bijsturing die een vaste instelling niet kan bieden.

Monitoring zorgt ervoor dat bandleden zichzelf en elkaar goed horen op het podium, los van wat het publiek hoort via de FOH-speakers. Er zijn twee gangbare oplossingen:

**Wedges (vloermonitoren):** compacte speakers die richting de bandleden gericht op de vloer staan. Eenvoudig te installeren en geschikt voor de meeste huurevents. Het nadeel is dat het geluid van de wedges ook door de zaalmicrofoons wordt opgepikt, wat bij een te hoog volume kan zorgen voor een minder strak totaalgeluid.

**In-ear monitoring:** elk bandlid krijgt een eigen mix via oordopjes, draadloos of bekabeld. Dit voorkomt geluidslekkage naar de zaalmicrofoons volledig en geeft elk bandlid een persoonlijke mix op maat. In-ear vraagt wel iets meer voorbereidingstijd (iedereen moet een eigen mix instellen) en is vooral de moeite waard bij bands die vaker samen optreden.

Voor een eenmalig optreden bij een bedrijfsfeest of bruiloft is een wedge-opstelling meestal praktischer; voor een band met een vaste bezetting die regelmatig optreedt is in-ear monitoring op termijn comfortabeler.

Een DI-box (Direct Input) zet het signaal van een instrument met een hoge, onbalanced impedantie (zoals een basgitaar, keyboard of akoestische gitaar met pickup) om naar een laag, balanced signaal dat over lange kabels zonder ruis naar de mengtafel kan. Zonder DI-box loop je risico op bromgeluiden en signaalverlies, zeker bij langere kabeltrajecten tussen het podium en de mengtafel.

Actieve DI-boxen hebben een eigen voeding (via batterij of phantom power vanaf de mengtafel) en zijn geschikt voor instrumenten met een zwakker signaal, zoals passieve basgitaren. Passieve DI-boxen hebben geen voeding nodig en zijn robuust genoeg voor de meeste toetsinstrumenten en actieve basgitaren.

Reken per band op minimaal één DI-box per basgitaar en per toetsinstrument, en extra DI-boxen als er akoestische instrumenten met pickup worden gebruikt (akoestische gitaar, cajon met interne microfoon).

De keuze tussen een line-array systeem en een point-source opstelling (losse toptonen op statief) hangt vooral af van de zaalgrootte en het gastenaantal, niet zozeer van het feit dat het een band is. Voor een kleinere zaal of feest (tot 150 gasten) is een point-source systeem met twee toptonen en subwoofers meestal ruim voldoende en eenvoudiger op te bouwen.

Bij grotere zalen of een groter publiek is een line-array systeem beter geschikt vanwege de gelijkmatigere geluidsverdeling over de volledige breedte en diepte van de ruimte. Een liveband met dynamisch spel (van zacht naar hard binnen één nummer) profiteert extra van een systeem met voldoende headroom - te weinig vermogen zorgt voor vervorming zodra de band tijdens een uptempo nummer volop gaat.

De algemene vermogensrichtlijnen per zaalgrootte en gastenaantal - inclusief het verschil tussen spraak en muziek - staan uitgewerkt in onze gids over hoeveel geluid je nodig hebt voor een event.

Backline (de eigen versterkers van gitaristen en bassisten, plus het drumstel) produceert geluid dat los staat van de PA-installatie. Een veelgemaakte fout is de backline te dicht bij de zaalmicrofoons of monitoring te plaatsen, waardoor het onversterkte geluid van gitaarversterkers en drums door de zaalmicrofoons wordt opgepikt en de mix vervuilt.

Plaats gitaarversterkers waar mogelijk achter of naast de drummer in plaats van recht voor de zaalmicrofoons, en overweeg een drumscherm (plexiglas afscherming) bij een akoestisch drumstel om het volume richting de zaal te beperken zonder de drummer te dempen.

Een soundcheck is bij een liveband geen formaliteit maar een noodzaak: elk instrument moet los en gezamenlijk worden getest voordat het publiek arriveert. Reken op minimaal dertig tot zestig minuten soundcheck voor een band van gemiddelde grootte, en meer bij een grotere bezetting of een locatie die de band nog niet kent.